تورم غدد لنفاوی در اطراف صورت یکی از علائمی است که می تواند نشان دهنده طیف وسیعی از بیماری ها باشد. در حالی که بسیاری از افراد این علامت را با عفونت های ساده ویروسی یا باکتریایی مرتبط می دانند، در برخی موارد تورم پایدار یا مکرر غدد لنفاوی می تواند ناشی از بیماری های خودایمنی مانند سندرم شوگرن باشد. تشخیص دقیق علت تورم اهمیت زیادی دارد، زیرا رویکرد درمانی در بیماری های عفونی با بیماری های خودایمنی کاملا متفاوت است.
تورم غدد لنفاوی در اطراف صورت می تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، اما در صورت پایداری و همراهی با علائم سیستمیک باید به بیماری های خودایمنی مانند سندرم شوگرن توجه شود. این بیماری ها با التهاب مزمن سیستم ایمنی همراه هستند و ممکن است غدد بزاقی و لنفاوی را درگیر کنند.
معرفی: بهترین متخصص بیماری لوپوس
غدد لنفاوی چیست و چه نقشی دارد؟
غدد لنفاوی بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند و در سراسر بدن از جمله ناحیه گردن، زیر فک و اطراف گوش ها قرار دارند. این غدد مانند فیلترهایی عمل می کنند که میکروب ها، سلول های غیر طبیعی و عوامل خارجی را شناسایی و مهار می کنند. هنگام فعال شدن سیستم ایمنی، غدد لنفاوی ممکن است بزرگ و حساس شوند.
تورم غدد لنفاوی اطراف صورت معمولا در ناحیه زیر فک، جلوی گوش و پشت گوش قابل لمس است. در بسیاری از موارد، این تورم موقتی و ناشی از عفونت های خفیف است، اما اگر بیش از چند هفته ادامه یابد یا با علائم سیستمیک همراه باشد، نیازمند بررسی تخصصی است.
بیماری های خودایمنی و ارتباط آن با تورم غدد لنفاوی
در بیماری های خودایمنی، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت های سالم بدن حمله می کند. این حمله مزمن می تواند باعث التهاب گسترده و درگیری غدد لنفاوی شود. تورم غدد لنفاوی در این شرایط معمولا بدون درد یا با درد خفیف است و ممکن است به صورت مزمن باقی بماند.
یکی از مهم ترین بیماری های خودایمنی مرتبط با تورم غدد لنفاوی اطراف صورت، سندرم شوگرن است.
سندرم شوگرن و تورم غدد لنفاوی
سندرم شوگرن یک بیماری خودایمنی مزمن است که عمدتا غدد بزاقی و اشکی را درگیر می کند. خشکی دهان و خشکی چشم از علائم شاخص این بیماری هستند. در این بیماری، التهاب مزمن غدد بزاقی می تواند باعث بزرگ شدن این غدد و همچنین تورم غدد لنفاوی مجاور شود.
تورم غدد لنفاوی در بیماران مبتلا به شوگرن ممکن است پایدار باشد و گاهی با احساس فشار در ناحیه فک یا اطراف گوش همراه شود. در برخی موارد نادر، بیماران شوگرن در معرض خطر بالاتر ابتلا به لنفوم قرار دارند، بنابراین پیگیری منظم اهمیت زیادی دارد.
سایر بیماری های خودایمنی مرتبط
علاوه بر شوگرن، بیماری هایی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید و واسکولیت های سیستمیک نیز می توانند با تورم غدد لنفاوی همراه باشند. در این بیماری ها، التهاب عمومی بدن باعث تحریک مداوم سیستم لنفاوی می شود.
در لوپوس، تورم غدد لنفاوی ممکن است همراه با تب، خستگی، درد مفاصل و ضایعات پوستی باشد. در آرتریت روماتوئید نیز در مراحل فعال بیماری، بزرگ شدن غدد لنفاوی دیده می شود.
علائم همراه با تورم غدد لنفاوی در بیماری های خودایمنی
در صورتی که تورم غدد لنفاوی ناشی از بیماری خودایمنی باشد، معمولا علائم دیگری نیز وجود دارد. خشکی چشم و دهان، درد و سفتی مفاصل، خستگی مزمن، تب خفیف طولانی مدت، کاهش وزن غیر قابل توجیه و بثورات پوستی از جمله این علائم هستند.
وجود تورم دوطرفه و پایدار غدد لنفاوی در کنار علائم سیستمیک باید پزشک را به سمت بررسی بیماری های خودایمنی هدایت کند.
روش های تشخیص علت تورم غدد لنفاوی
تشخیص دقیق علت تورم نیازمند ارزیابی جامع است. متخصص روماتولوژی با گرفتن شرح حال کامل، معاینه دقیق و درخواست آزمایش های تخصصی می تواند علت زمینه ای را مشخص کند.
آزمایش های خون
آزمایش هایی مانند فاکتور روماتوئید، آنتی بادی ضد هسته، آنتی بادی ضد SSA و SSB در بررسی سندرم شوگرن و سایر بیماری های خودایمنی کاربرد دارند. بررسی سرعت رسوب گلبول قرمز و پروتئین واکنشی سی نیز میزان التهاب را نشان می دهد.
تصویربرداری
در برخی موارد، سونوگرافی از غدد بزاقی و لنفاوی برای بررسی ساختار و اندازه آن ها انجام می شود. در صورت شک به عوارض جدی تر، تصویربرداری پیشرفته تر ممکن است لازم باشد.
نمونه برداری
اگر تورم غدد لنفاوی پایدار، بزرگ یا مشکوک باشد، ممکن است نمونه برداری برای رد لنفوم یا سایر بیماری های بدخیم انجام شود.
نقش متخصص روماتولوژی در کنترل و درمان
متخصص روماتولوژی نقش محوری در مدیریت بیماری های خودایمنی دارد. درمان این بیماری ها با هدف کنترل التهاب، کاهش فعالیت سیستم ایمنی و پیشگیری از عوارض انجام می شود.
در سندرم شوگرن، درمان شامل داروهای تعدیل کننده سیستم ایمنی، داروهای ضد التهاب و در برخی موارد داروهای بیولوژیک است. همچنین درمان علامتی برای کاهش خشکی دهان و چشم اهمیت دارد.
در بیماری هایی مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید، استفاده از داروهای کنترل کننده بیماری مانند متوترکسات یا هیدروکسی کلروکین می تواند فعالیت بیماری را کاهش دهد و به دنبال آن تورم غدد لنفاوی نیز کاهش می یابد.
اهمیت پیگیری منظم
بیماری های خودایمنی ماهیت مزمن دارند و ممکن است دوره های شعله ور شدن و بهبود نسبی داشته باشند. پیگیری منظم توسط متخصص روماتولوژی برای تنظیم دوز دارو، ارزیابی عوارض و بررسی تغییرات جدید ضروری است.
در بیماران مبتلا به شوگرن، پیگیری دوره ای برای بررسی احتمال بروز لنفوم اهمیت ویژه ای دارد. هرگونه تغییر در اندازه یا قوام غدد لنفاوی باید جدی گرفته شود.
تفاوت تورم التهابی با عفونی
تورم غدد لنفاوی ناشی از عفونت معمولا دردناک و همراه با علائم حاد مانند تب بالا و قرمزی پوست است. در مقابل، تورم ناشی از بیماری های خودایمنی اغلب مزمن، بدون درد شدید و همراه با علائم سیستمیک طولانی مدت است.
تشخیص صحیح این تفاوت ها از طریق معاینه تخصصی و آزمایش های تکمیلی انجام می شود.
اقدامات حمایتی در کنار درمان دارویی
علاوه بر درمان دارویی، اصلاح سبک زندگی می تواند در کنترل بیماری موثر باشد. تغذیه مناسب، مصرف مایعات کافی، پرهیز از استرس مزمن و خواب منظم به تقویت سیستم ایمنی کمک می کند.
در بیماران مبتلا به شوگرن، استفاده از آدامس بدون قند یا قطره اشک مصنوعی می تواند علائم خشکی را کاهش دهد. آموزش بیمار درباره ماهیت مزمن بیماری و اهمیت پیگیری درمان نیز بخش مهمی از مدیریت است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تورم غدد لنفاوی بیش از دو تا سه هفته ادامه یابد، اندازه آن افزایش پیدا کند یا با علائمی مانند خستگی شدید، کاهش وزن، تب طولانی مدت یا خشکی شدید چشم و دهان همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. تشخیص زودهنگام بیماری های خودایمنی می تواند از آسیب های طولانی مدت جلوگیری کند.
متخصص روماتولوژی با ارزیابی دقیق بالینی، آزمایش های تخصصی و درمان هدفمند نقش اساسی در کنترل التهاب، کاهش تورم غدد لنفاوی و پیشگیری از عوارض دارد. تشخیص به موقع و پیگیری منظم کلید حفظ کیفیت زندگی بیماران مبتلا به بیماری های خودایمنی است.
دکتر سارا جعفری فوق تخصص روماتولوژی
نوبت دهی و ویزیت: نوبت دهی فوق تخصص روماتولوژی
تلفن نوبت دهی : ۰۴۱۳۳۲۷۳۲۶۳
بدون دیدگاه