درگیری های چشمی در بیماران مبتلا به لوپوس از عوارض مهم اما کمتر شناخته شده این بیماری خودایمنی هستند. در میان این عوارض، اسکلریت و یووئیت از جمله التهاب های جدی چشمی محسوب می شوند که در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع می توانند منجر به کاهش شدید بینایی یا حتی آسیب دائمی شوند. آگاهی از علائم اولیه، روش های تشخیص و درمان تخصصی و همچنین نقش کلیدی روماتولوژیست در مدیریت این عوارض اهمیت حیاتی دارد.
لوپوس یک بیماری سیستمیک است که می تواند پوست، مفاصل، کلیه ها، سیستم عصبی و چشم را درگیر کند. شایع ترین نوع آن یعنی Systemic Lupus Erythematosus یا لوپوس اریتماتوز سیستمیک، ماهیتی التهابی و خودایمنی دارد و می تواند با حمله سیستم ایمنی به بافت های سالم بدن باعث بروز التهاب های چند ارگانی شود.
اسکلریت چیست؟
اسکلریت التهاب لایه سفید و خارجی کره چشم یعنی صلبیه است. این التهاب معمولا شدید، دردناک و عمقی است و با قرمزی منتشر چشم همراه می شود. در بیماران لوپوس، اسکلریت می تواند نشانه ای از فعالیت بالای بیماری سیستمیک باشد.
علائم اسکلریت در لوپوس
- درد شدید و عمقی چشم که به فک یا سر انتشار می یابد
- قرمزی منتشر و تیره رنگ چشم
- حساسیت به نور
- تاری دید
- درد هنگام حرکت چشم
اسکلریت برخلاف التهاب های سطحی چشم، با درد شدید مشخص می شود و معمولا نیاز به درمان سیستمیک دارد.
یووئیت چیست؟
یووئیت التهاب لایه میانی چشم یعنی یووه است که شامل عنبیه، جسم مژگانی و مشیمیه می شود. یووئیت می تواند قدامی، میانی یا خلفی باشد و شدت آن از خفیف تا بسیار شدید متغیر است.
علائم یووئیت در بیماران لوپوس
- قرمزی چشم
- درد خفیف تا متوسط
- حساسیت به نور
- دیدن لکه های شناور
- کاهش دید
یووئیت در صورت عدم درمان می تواند منجر به عوارضی مانند آب مروارید، افزایش فشار چشم و آسیب شبکیه شود.
چرا لوپوس باعث درگیری چشمی می شود؟
در بیماری لوپوس، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت های بدن حمله می کند. درگیری چشمی ناشی از:
- التهاب عروقی
- واسکولیت
- رسوب کمپلکس های ایمنی
- افزایش فعالیت سایتوکاین های التهابی
می باشد. التهاب عروق کوچک چشمی می تواند باعث بروز اسکلریت یا یووئیت شود.
اهمیت تشخیص زودهنگام
درگیری چشمی در لوپوس ممکن است نخستین علامت شعله ور شدن بیماری باشد. بنابراین بروز هرگونه قرمزی، درد یا تاری دید در بیمار مبتلا به لوپوس باید جدی گرفته شود.
روش های تشخیص اسکلریت و یووئیت
تشخیص این دو بیماری بر اساس معاینه دقیق چشم پزشکی و بررسی های سیستمیک انجام می شود.
1. معاینه اسلیت لمپ
چشم پزشک با دستگاه مخصوص التهاب لایه های مختلف چشم را ارزیابی می کند.
2. بررسی ته چشم
در موارد یووئیت خلفی بررسی شبکیه و عروق اهمیت دارد.
3. آزمایش های خون
در بیماران لوپوس بررسی شاخص های التهابی، سطح آنتی بادی ها و فعالیت بیماری ضروری است.
4. تصویربرداری تکمیلی
در برخی موارد از سونوگرافی چشم یا آنژیوگرافی استفاده می شود.
نکته مهم این است که تشخیص
درمان اسکلریت در بیماران لوپوس
درمان اسکلریت وابسته به شدت التهاب و میزان فعالیت بیماری سیستمیک است.
درمان های دارویی شامل:
- داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی در موارد خفیف
- کورتیکواستروئیدهای خوراکی یا تزریقی در موارد متوسط تا شدید
- داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند آزاتیوپرین یا متوترکسات
- داروهای بیولوژیک در موارد مقاوم
درمان موضعی به تنهایی معمولا کافی نیست و کنترل سیستمیک بیماری اهمیت زیادی دارد.</p>
درمان یووئیت در بیماران لوپوس
درمان یووئیت بسته به محل درگیری متفاوت است:
- قطره های استروئیدی برای یووئیت قدامی
- داروهای گشاد کننده مردمک
- کورتیکواستروئید سیستمیک در موارد شدید
- داروهای تعدیل کننده ایمنی
هدف اصلی کاهش التهاب و پیشگیری از عوارضی مانند چسبندگی عنبیه یا آسیب شبکیه است.
نقش متخصص روماتولوژی در مدیریت اسکلریت و یووئیت
روماتولوژیست نقش محوری در تشخیص، کنترل و درمان بیماران لوپوس دارد. درگیری چشمی اغلب نشانه فعالیت سیستمیک بیماری است و بدون کنترل ریشه ای التهاب، درمان موضعی کافی نخواهد بود.
وظایف متخصص روماتولوژی:
- ارزیابی میزان فعالیت بیماری
- تنظیم دوز داروهای سرکوب کننده ایمنی
- پایش عوارض دارویی
- همکاری نزدیک با چشم پزشک
- پیشگیری از شعله ور شدن مجدد بیماری
کنترل دقیق لوپوس باعث کاهش احتمال عود اسکلریت و یووئیت می شود.
اهمیت درمان چند تخصصی
مدیریت موفق این بیماران نیازمند همکاری بین:
- روماتولوژیست
- چشم پزشک
- متخصص داخلی
می باشد. درمان یک جانبه بدون توجه به وضعیت سیستمیک بیمار می تواند منجر به عود مکرر شود.
عوارض احتمالی در صورت عدم درمان
عدم درمان مناسب اسکلریت و یووئیت می تواند منجر به:
- نازک شدن صلبیه
- سوراخ شدن کره چشم
- آب سیاه
- آب مروارید
- کاهش دائمی بینایی
شود. بنابراین پیگیری منظم اهمیت زیادی دارد.
پیشگیری از درگیری چشمی در لوپوس
اگرچه پیشگیری کامل امکان پذیر نیست، اما اقدامات زیر خطر را کاهش می دهد:
- مصرف منظم داروهای تجویز شده
- پرهیز از قطع خودسرانه درمان
- مراجعه منظم به روماتولوژیست
- انجام معاینات دوره ای چشم
چه زمانی باید فوراً مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائم زیر مراجعه فوری ضروری است:
- درد شدید چشم
- کاهش ناگهانی دید
- حساسیت شدید به نور
- قرمزی منتشر و دردناک
این علائم می توانند نشانه اسکلریت یا یووئیت فعال باشند.
در صورت تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، بسیاری از بیماران می توانند بینایی طبیعی خود را حفظ کنند. پیش آگهی به شدت التهاب، سرعت شروع درمان و میزان کنترل لوپوس بستگی دارد.
همکاری نزدیک بین روماتولوژیست و چشم پزشک کلید موفقیت در مدیریت این بیماران است. بیماران لوپوس باید هرگونه تغییر چشمی را جدی بگیرند و از مراجعه به موقع غافل نشوند تا از عوارض غیر قابل بازگشت پیشگیری شود.
نوبت دهی و ویزیت دکتر سارا جعفری: نوبت دهی فوق تخصص روماتولوژی
تلفن نوبت دهی : ۰۴۱۳۳۲۷۳۲۶۳
و همچنین : ویزیت اینترنتی متخصص روماتولوژی
بدون دیدگاه