روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال PIP یکی از درگیری های شایع در بیماران مبتلا به بیماری های التهابی مفاصل به ویژه آرتریت روماتوئید است. مفاصل بین بندی پروگزیمال در قسمت میانی انگشتان دست و پا قرار دارند و نقش مهمی در حرکات ظریف و عملکرد روزمره دست ایفا می کنند. التهاب این مفاصل می تواند باعث درد، تورم، خشکی و محدودیت حرکتی شود و در صورت عدم درمان به تغییر شکل دائمی انگشتان منجر گردد.
شناخت علائم اولیه، تشخیص به موقع و شروع درمان مناسب در پیشگیری از تخریب مفصل و حفظ عملکرد دست اهمیت بالایی دارد. در این مقاله به بررسی علل، علائم، روش های تشخیص و درمان روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال می پردازیم.
نقش پی آرپی روماتیسم در کنترل و درمان
مفصل بین بندی پروگزیمال PIP چیست؟
هر انگشت دست به جز شست دارای سه بند است که توسط دو مفصل اصلی به یکدیگر متصل می شوند. مفصل بین بندی پروگزیمال بین بند اول و دوم قرار دارد و با نام PIP شناخته می شود. این مفصل امکان خم و راست شدن انگشت را فراهم می کند و در گرفتن اشیا، نوشتن و انجام کارهای ظریف نقش اساسی دارد.
روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید یک بیماری خود ایمنی مزمن است که در آن سیستم ایمنی به بافت های مفصلی حمله می کند. این حمله باعث التهاب غشای سینوویال، تخریب غضروف و در نهایت آسیب استخوانی می شود. مفاصل کوچک دست به ویژه مفاصل PIP و MCP از اولین نواحی درگیر هستند.
علت درگیری مفاصل PIP در روماتیسم
در آرتریت روماتوئید، التهاب مزمن باعث ضخیم شدن غشای مفصلی و تجمع مایع التهابی می شود. این فرایند در مفاصل کوچک که ساختار ظریف تری دارند، سریع تر منجر به آسیب می گردد. مفاصل بین بندی پروگزیمال به دلیل فعالیت مداوم و ساختار خاص خود مستعد التهاب و تغییر شکل هستند.
علائم روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال
مهم ترین علائم شامل درد مفصل، تورم، حساسیت به لمس و خشکی صبحگاهی است. خشکی مفصل معمولا بیش از سی دقیقه طول می کشد و با حرکت تدریجی کاهش می یابد. در مراحل پیشرفته ممکن است تغییر شکل انگشتان مانند انحراف یا بد شکلی ایجاد شود.
تورم دو طرفه مفاصل PIP یکی از نشانه های مهم آرتریت روماتوئید است. درگیری متقارن دست ها به تشخیص کمک می کند. برخی بیماران همچنین علائم عمومی مانند خستگی، کاهش وزن و تب خفیف را تجربه می کنند.
تفاوت روماتیسم با آرتروز مفاصل PIP
آرتروز یا استئوآرتریت نیز می تواند مفاصل PIP را درگیر کند اما ماهیت آن تخریبی و غیر التهابی است. در آرتروز، درد معمولا با فعالیت افزایش می یابد و خشکی صبحگاهی کوتاه تر است. در مقابل، در روماتیسم التهاب سیستمیک و علائم عمومی بیشتر دیده می شود. تمایز این دو بیماری برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.
روش های تشخیص روماتیسم مفاصل PIP
تشخیص بر اساس ترکیبی از شرح حال، معاینه بالینی، آزمایش های خون و تصویربرداری انجام می شود.
معاینه بالینی
پزشک وجود تورم، گرمی، حساسیت و محدودیت حرکتی مفاصل PIP را بررسی می کند. الگوی درگیری متقارن و وجود مفاصل متعدد ملتهب از یافته های مهم است.
آزمایش های خون
بررسی فاکتور روماتوئید RF و آنتی بادی ضد CCP در تشخیص آرتریت روماتوئید کمک کننده است. همچنین شاخص های التهابی مانند ESR و CRP برای ارزیابی شدت التهاب استفاده می شوند.
تصویربرداری
رادیوگرافی ساده می تواند تخریب مفصلی، کاهش فاصله مفصلی و فرسایش استخوانی را نشان دهد. در مراحل اولیه، سونوگرافی یا MRI برای تشخیص التهاب زودرس مفیدتر هستند.
اهمیت تشخیص زودهنگام
در روماتیسم مفصلی، زمان نقش حیاتی دارد. شروع درمان در مراحل اولیه می تواند روند تخریب مفصل را کند یا متوقف کند. تاخیر در درمان ممکن است منجر به آسیب غیر قابل برگشت مفاصل PIP و کاهش عملکرد دست شود.
درمان روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال
درمان شامل دارو درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح سبک زندگی و در موارد پیشرفته مداخله جراحی است.
داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی
این داروها برای کاهش درد و التهاب استفاده می شوند اما بر روند پیشرفت بیماری تاثیر مستقیم ندارند.
داروهای تعدیل کننده بیماری
داروهایی مانند متوترکسات، لفلونوماید و سولفاسالازین به عنوان داروهای پایه شناخته می شوند. این داروها با مهار سیستم ایمنی، التهاب را کنترل کرده و از تخریب مفصل جلوگیری می کنند.
داروهای بیولوژیک
در موارد مقاوم به درمان، داروهای بیولوژیک که هدفمند بر مسیرهای التهابی اثر می گذارند تجویز می شوند. این داروها می توانند فعالیت بیماری را به طور قابل توجهی کاهش دهند.
نقش فیزیوتراپی در حفظ عملکرد مفصل
تمرین های کششی و تقویتی تحت نظر فیزیوتراپیست به حفظ دامنه حرکتی مفاصل PIP کمک می کند. استفاده از اسپلینت در دوره های التهاب شدید می تواند فشار بر مفصل را کاهش دهد. آموزش نحوه صحیح استفاده از دست در فعالیت های روزمره نیز اهمیت دارد.
اصلاح سبک زندگی
حفظ وزن مناسب، تغذیه متعادل و ترک سیگار در کنترل التهاب موثر است. برخی مطالعات نشان داده اند رژیم غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا سه می تواند شدت التهاب را کاهش دهد. مدیریت استرس نیز در کنترل بیماری نقش دارد.
درمان جراحی
در صورت تخریب شدید مفصل و درد مقاوم، جراحی ممکن است مطرح شود. گزینه های جراحی شامل تعویض مفصل یا فیوژن مفصل هستند. هدف جراحی کاهش درد و بهبود عملکرد است.
عوارض عدم درمان
در صورت عدم درمان مناسب، التهاب مزمن می تواند به تخریب کامل غضروف، ناپایداری مفصل و تغییر شکل دائمی انگشتان منجر شود. این وضعیت انجام فعالیت های ساده مانند بستن دکمه یا نوشتن را دشوار می کند و کیفیت زندگی بیمار را کاهش می دهد.
شروع بیماری به شدت بیماری، زمان شروع درمان و پاسخ به داروها بستگی دارد. با درمان مناسب بسیاری از بیماران می توانند زندگی فعال و طبیعی داشته باشند. پیگیری منظم توسط روماتولوژیست برای تنظیم درمان ضروری است.
متخصص درمان بیماری روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال
دکتر سارا جعفری فوق تخصص روماتولوژی در تبریز، متخصص تشخیص و درمان روماتیسم مفاصل بین بندی پروگزیمال PIP است. ایشان با بهره گیری از جدیدترین پروتکل های درمانی، به کنترل التهاب مفاصل انگشتان و پیشگیری از تخریب مفصلی کمک می کند.
ارزیابی دقیق بالینی، درخواست آزمایش های تخصصی و تصویربرداری پیشرفته از مراحل اصلی روند تشخیص در مطب ایشان است. درمان های دارویی تعدیل کننده سیستم ایمنی و داروهای بیولوژیک بر اساس شرایط هر بیمار تنظیم می شود. دکتر جعفری با رویکرد درمانی جامع، بر حفظ عملکرد دست و بهبود کیفیت زندگی بیماران تمرکز دارد.
ویزیت و پیگیری منظم توسط ایشان نقش مهمی در کنترل طولانی مدت بیماری های روماتیسمی ایفا می کند.
نوبت دهی و ویزیت دکتر سارا جعفری: نوبت دهی فوق تخصص روماتولوژی
تلفن نوبت دهی : ۰۴۱۳۳۲۷۳۲۶۳
و همچنین : ویزیت اینترنتی متخصص روماتولوژی
بدون دیدگاه