درد مفاصل یکی از شایع ترین مشکلات اسکلتی عضلانی در میان افراد در سنین مختلف است. بسیاری از بیماران هنگام بروز درد مفصل تصور می کنند به روماتیسم یا آرتروز مبتلا شده اند و این دو بیماری را با یکدیگر اشتباه می گیرند. در حالی که روماتیسم و آرتروز از نظر علت ایجاد بیماری ماهیت روند پیشرفت و علائم بالینی تفاوت های اساسی دارند. شناخت تفاوت علائم روماتیسم با آرتروز نقش مهمی در تشخیص زودهنگام انتخاب روش درمانی مناسب و پیشگیری از عوارض جدی دارد.
روماتیسم مفصلی که با نام علمی آرتریت روماتوئید شناخته می شود یک بیماری خودایمنی مزمن است. در این بیماری سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت سالم مفاصل حمله می کند و باعث التهاب درد و تخریب تدریجی مفصل می شود. روماتیسم معمولا چند مفصل را به صورت همزمان درگیر می کند و می تواند اندام های دیگر بدن مانند قلب ریه و چشم را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
بیماری های آرتروز یا استئوآرتریت شایع ترین نوع بیماری مفصلی است که اغلب در اثر فرسایش تدریجی غضروف مفصل ایجاد می شود. این بیماری بیشتر با افزایش سن اضافه وزن استفاده بیش از حد از مفاصل یا آسیب های قدیمی مرتبط است. برخلاف روماتیسم آرتروز یک بیماری التهابی خودایمنی محسوب نمی شود و معمولا محدود به یک یا چند مفصل خاص است.
تفاوت علائم روماتیسم با آرتروز از نظر درد
درد در روماتیسم مفصلی
درد ناشی از روماتیسم معمولا:
- به صورت دوطرفه و قرینه در مفاصل ظاهر می شود
- اغلب مفاصل کوچک مانند انگشتان دست و پا را درگیر می کند.
- همراه با التهاب شدید قرمزی و تورم است.
- در زمان استراحت نیز ادامه دارد.
- صبح ها شدیدتر است و با خشکی طولانی مدت همراه می شود.
درد روماتیسم به دلیل التهاب فعال است و حتی بدون حرکت مفصل نیز احساس می شود.
درد در آرتروز
درد آرتروز ویژگی های متفاوتی دارد:
- اغلب در یک مفصل یا مفاصل پرکار دیده می شود.
- با فعالیت بدتر و با استراحت بهتر می شود.
- شدت التهاب کمتر از روماتیسم است.
- معمولا مفاصل زانو لگن ستون فقرات و انگشتان را درگیر می کند.
در آرتروز درد بیشتر مکانیکی است و به میزان استفاده از مفصل ارتباط دارد.
تفاوت خشکی مفصل در روماتیسم و آرتروز
خشکی صبحگاهی در روماتیسم
یکی از مهم ترین علائم روماتیسم خشکی شدید صبحگاهی است که:
- بیش از یک ساعت طول می کشد.
- با حرکت تدریجی کاهش می یابد.
- نشانه فعال بودن التهاب در بدن است.
خشکی مفصل در آرتروز
در آرتروز خشکی مفصل:
- معمولا کمتر از سی دقیقه طول می کشد.
- پس از بی حرکتی طولانی ایجاد می شود.
- با فعالیت ملایم به سرعت بهبود می یابد.
این تفاوت یکی از مهم ترین شاخص های تشخیصی بین این دو بیماری است.
تفاوت تورم و التهاب مفصل
التهاب در روماتیسم
در روماتیسم مفاصل:
- متورم گرم و حساس هستند.
- پوست روی مفصل ممکن است قرمز شود.
- التهاب مداوم باعث تغییر شکل مفصل در طول زمان می شود.
التهاب در آرتروز
در آرتروز:
- تورم خفیف تر است.
- بیشتر به علت ضخیم شدن استخوان اطراف مفصل ایجاد می شود.
- التهاب شدید و پایدار معمولا وجود ندارد.
تفاوت تقارن درگیری مفاصل
یکی از تفاوت های مهم علائم روماتیسم با آرتروز تقارن درگیری است.
- در روماتیسم معمولا مفاصل دو طرف بدن به صورت همزمان درگیر می شوند مانند هر دو مچ دست یا هر دو زانو
- در آرتروز اغلب یک مفصل یا یک سمت بدن دچار مشکل می شود.
تفاوت علائم عمومی بدن
علائم عمومی در روماتیسم
روماتیسم تنها یک بیماری مفصلی نیست و می تواند علائم عمومی ایجاد کند از جمله:
- خستگی مزمن
- کاهش وزن
- تب خفیف
- بی اشتهایی
- کم خونی
این علائم به دلیل ماهیت خودایمنی بیماری ایجاد می شوند.
علائم عمومی در آرتروز
در آرتروز معمولا:
- علائم عمومی وجود ندارد.
- بیماری محدود به مفصل آسیب دیده است.
- فرد احساس بیماری عمومی یا ضعف ندارد.
تفاوت سن بروز بیماری
- روماتیسم معمولا در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی آغاز می شود و در زنان شایع تر است
- آرتروز بیشتر در سنین بالا و افراد سالمند دیده می شود اما ممکن است در افراد جوان با سابقه آسیب مفصلی نیز ایجاد شود
تفاوت روند پیشرفت بیماری
پیشرفت روماتیسم
اگر روماتیسم درمان نشود:
- تخریب مفصل به سرعت پیشرفت می کند.
- تغییر شکل دائمی مفاصل ایجاد می شود.
- ناتوانی حرکتی شدید رخ می دهد.
پیشرفت آرتروز
آرتروز:
- روند پیشرفت آهسته تری دارد.
- با اصلاح سبک زندگی قابل کنترل است.
- معمولا سال ها طول می کشد تا به مراحل شدید برسد.
تفاوت پاسخ به درمان
- روماتیسم نیازمند داروهای تخصصی مانند داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی است.
- آرتروز بیشتر با فیزیوتراپی کاهش وزن ورزش و مسکن ها کنترل می شود.
تشخیص افتراقی روماتیسم و آرتروز
پزشکان برای تشخیص تفاوت این دو بیماری از روش های زیر استفاده می کنند:
- معاینه بالینی
- آزمایش خون مانند RF و Anti CCP برای روماتیسم
- تصویربرداری مانند رادیولوژی و ام ار ای
- بررسی مدت خشکی صبحگاهی و الگوی درد
روماتیسم و آرتروز اگرچه هر دو باعث درد مفصل می شوند اما از نظر علت علائم شدت التهاب و پیامدهای بلندمدت تفاوت های قابل توجهی دارند. روماتیسم یک بیماری خودایمنی التهابی با درگیری قرینه مفاصل و علائم عمومی بدن است در حالی که آرتروز نتیجه فرسایش مفصل بوده و بیشتر با افزایش سن و استفاده زیاد از مفصل مرتبط است. تشخیص زودهنگام و آگاهی از تفاوت علائم روماتیسم با آرتروز می تواند از آسیب های جدی و ناتوانی های دائمی جلوگیری کند.
دکتر سارا جعفری فوق تخصص روماتولوژی
نوبت دهی و ویزیت: نوبت دهی فوق تخصص روماتولوژی
تلفن نوبت دهی : ۰۴۱۳۳۲۷۳۲۶۳
و همچنین : ویزیت اینترنتی متخصص روماتولوژی
بدون دیدگاه